Bồn nước trên mái và bể ngầm: “nước trên đầu” và mấy tấn nước thật
Các bài trước trong mục Bếp và nước nói về những chỗ nước gặp lửa, nước gặp ô uế ở tầng sinh hoạt. Bài này lên mái và xuống đất: bồn nước trên mái và bể nước ngầm. Hai thứ ít ai nhìn thấy hằng ngày nhưng nhà ống nào ở thành phố cũng có ít nhất một.
Sách phong thuỷ có hai lời dặn quen: đừng để nước “đè” trên đầu chỗ nằm, chỗ thờ; đừng để nguồn nước sạch nằm sát chỗ ô uế. Cả hai đều có một phần rất cụ thể, đo được, và đó là phần đáng làm trước.
Một bồn đầy nặng bao nhiêu
Một lít nước nặng chừng một ký. Bồn một nghìn lít đầy là khoảng một tấn nước, chưa kể vỏ bồn, chân đế và nước đọng trong ống. Bồn hai nghìn lít là hai tấn. Khối nặng đó đặt trên một diện tích chỉ cỡ một mét vuông.
“Nước đè trên đầu” vì vậy không chỉ là hình ảnh. Một khối nặng cả tấn đặt sai chỗ trên sàn mái là chuyện kết cấu:
- Bồn nên đặt trên vị trí có dầm hoặc cột đỡ bên dưới, không đặt giữa một ô sàn mỏng.
- Chân đế phải chắc, chống gỉ, kê trên nền phẳng. Chân thép gỉ chân là kiểu hỏng hay gặp sau vài mùa mưa.
- Nhà cũ cơi thêm tầng rồi đặt bồn lên tầng mới cần người có chuyên môn kết cấu xem trước. Đây là việc của kỹ sư, không phải của thợ lắp bồn.
Bồn đặt trên chỗ nằm, chỗ thờ: xử theo hai hướng
Nhà ống thường chỉ có một mảng mái phù hợp để đặt bồn, và mảng đó hay nằm ngay trên phòng ngủ tầng trên cùng hoặc trên phòng thờ. Nhiều người thấy bứt rứt khi biết điều này.
- Phần kết cấu: đã đặt đúng trên dầm, có kỹ sư xác nhận thì nỗi lo sập là không có cơ sở. Chưa ai xác nhận thì đó là việc nên làm, bất kể chuyện phong thuỷ.
- Phần thấm dột: chân bồn, ống tràn, van phao là chỗ hay rò. Nước rò ngấm qua sàn mái xuống trần phòng ngủ, phòng thờ mới là thứ “nước đè” gây hại thật. Kiểm mỗi mùa mưa.
- Phần tâm lý: nếu có thể dời bồn sang mảng mái trên cầu thang, trên nhà vệ sinh hoặc trên hành lang mà vẫn có dầm đỡ, làm vậy khi đằng nào cũng thay bồn. Không có chỗ khác thì giữ nguyên, kiểm kết cấu và chống thấm cho kỹ.
Bể ngầm: xa hầm phân, xa chỗ đọng nước bẩn
Lời dặn “nước sạch đừng gần chỗ ô uế” ở bể ngầm là chuyện vệ sinh thuần tuý. Bể ngầm chứa nước máy hoặc nước giếng để bơm lên mái; hầm tự hoại (bể phốt) chứa chất thải. Bể ngầm nứt, nắp hở mà nằm sát hầm tự hoại thì nước bẩn có đường ngấm vào.
- Giữ bể ngầm càng xa hầm tự hoại và đường cống càng tốt khi còn đang thiết kế. Khoảng cách cụ thể nên hỏi thợ có kinh nghiệm hoặc quy định của địa phương, vì còn tuỳ nền đất và mực nước ngầm.
- Nắp bể phải kín và cao hơn mặt sân, để nước mưa, nước rửa sân không tràn vào khi ngập.
- Sau mỗi lần ngập, kiểm bể ngầm trước khi dùng lại nước.
🔴 Súc rửa bồn bể: việc ít nhà làm mà ảnh hưởng thẳng tới nước uống
Đây là phần quan trọng nhất, và là chỗ phong thuỷ “nguồn nước sạch” với sức khoẻ gặp nhau. Nước máy vào nhà có thể sạch, nhưng nằm nhiều tháng trong bồn và bể thì đáy đóng cặn, thành bồn có thể bám rêu, bùn, có khi cả xác côn trùng nếu nắp hở. Nước đó đi thẳng vào vòi rửa rau, vòi tắm, có nhà còn đun lên uống.
Những việc nên làm định kỳ:
- Súc rửa bồn và bể theo lịch, thường vài tháng tới nửa năm một lần tuỳ chất lượng nước đầu vào. Nước nhiều cặn, nước giếng thì làm dày hơn.
- Xả cặn qua van xả đáy nếu bồn có; không có thì xả cạn, cọ thành, tráng lại.
- Kiểm nắp bồn và lưới chắn ống thông hơi. Nắp hở là đường cho muỗi đẻ trứng, chuột, chim chui vào.
- Không tự đổ hoá chất tẩy rửa mạnh vào bồn rồi dùng ngay. Nếu muốn khử trùng, dùng đúng loại và đúng liều theo hướng dẫn, xả sạch trước khi dùng lại.
Người leo mái súc bồn phải có chỗ bám, không làm khi mái trơn ướt, không làm một mình. Ngã từ mái nhà ống là tai nạn nặng.
Bồn nóng như lò dưới nắng
Bồn inox, bồn nhựa đặt phơi giữa mái thì mùa hè nước trong bồn có thể nóng tới mức vòi lạnh xả ra cũng thấy ấm. Không chỉ khó chịu, nước ấm lâu ngày cũng là môi trường dễ cho rêu và vi sinh. Một mái che đơn giản phía trên bồn, để thoáng bốn mặt, giải quyết phần lớn chuyện này. Mái che phải neo chắc, vì mái nhà ống là chỗ hứng gió mạnh khi có giông.
Ống tràn và van phao
Hai chi tiết nhỏ mà hỏng thì gây chuyện lớn:
- Van phao kẹt làm bồn tràn liên tục, nước chảy tràn mái, ngấm xuống tường. Nghe tiếng nước chảy trên mái lúc nửa đêm là dấu hiệu.
- Ống tràn phải dẫn về chỗ thoát nước, không xả thẳng xuống tường hay xuống sân nhà bên.
- Máy bơm có rơ le tự ngắt hoặc phao điện để không chạy khô khi bể ngầm cạn.
Nước trên mái theo cách nhìn của sách
Một số sách nói nước nên ở phía trước, thấp, “tụ” lại; nước trên cao phía sau thì “đổ”. Cách nói này có gốc ở thế đất: nhà dựa núi phía sau, nhìn ra sông hồ phía trước. Áp vào một cái bồn inox trên mái nhà ống là kéo hình ảnh đi khá xa. Bồn phải ở trên cao vì nước cần áp lực để chảy xuống các tầng; đó là lý do kỹ thuật, không thay được. Phần đáng làm là để nó chắc, kín, sạch và không rò.
Nói gọn lại
Bồn nước mái và bể ngầm có hai lời dặn phong thuỷ, cả hai đều có phần thật: một bồn đầy nặng cả tấn nên phải nằm trên dầm và không được rò xuống trần; nguồn nước sạch phải xa hầm phân và được súc rửa định kỳ. Làm xong mấy việc đó thì “nước trên đầu” không còn là nỗi lo, và nước nhà mình dùng hằng ngày sạch hơn thật.