Bếp nấu kê sát tủ lạnh: chuyện thuỷ hoả và chuyện máy nén nóng
Mục Bếp và nước đã có bài về bếp đối nhà vệ sinh, bồn rửa sát bếp, bếp thiếu thông gió. Bài này nói một cặp khác cũng hay bị ép đứng cạnh nhau trong bếp nhỏ: bếp nấu và tủ lạnh. Sách phong thuỷ xếp tủ lạnh vào hành Thuỷ vì nó lạnh và chứa đồ ướt, bếp vào hành Hoả, nên đặt sát nhau là “thuỷ hoả tương xung”.
Lần này chuyện quan niệm và chuyện vật lý đi cùng một hướng. Bếp nóng đứng sát tủ lạnh thì tủ lạnh phải làm việc vất vả hơn. Cái đáng xử là nhiệt, và xử nhiệt thì cũng là xử luôn cái cảm giác “xung” mà nhiều người để ý.
Tủ lạnh làm lạnh bằng cách đẩy nhiệt ra ngoài
Tủ lạnh không “tạo ra lạnh”. Nó hút nhiệt bên trong và xả nhiệt ra ngoài qua dàn nóng, thường nằm ở lưng tủ hoặc âm trong hai vách hông. Đặt tay lên hông tủ lạnh nhiều đời sẽ thấy ấm: đó là dàn nóng làm việc.
Muốn xả nhiệt được thì không khí quanh dàn nóng phải mát hơn nó. Một chiếc bếp ga đang đun nằm sát vách hông thì phía đó lại bị hâm nóng thêm. Hệ quả hay gặp:
- Máy nén chạy lâu hơn, ngắt ít hơn, tiền điện nhích lên.
- Gioăng cửa tủ phía gần bếp chóng chai, hở, đọng hơi nước.
- Lớp sơn vách hông ố vàng, có khi phồng, nhất là khi ngọn lửa bếp ga to hắt sát.
- Đồ ăn ở ngăn sát vách nóng có thể không lạnh bằng phía bên kia.
Đo cho ra số: khoảng hở hãng yêu cầu
Mỗi hãng, mỗi đời tủ yêu cầu khoảng hở khác nhau ở lưng, hông và nóc. Con số chính xác nằm trong sách hướng dẫn lắp đặt đi kèm tủ, hoặc tra theo mã máy trên trang của hãng. Đừng dùng một con số truyền miệng cho mọi tủ.
Tủ có dàn nóng âm hông thường cần hở hông nhiều hơn loại có dàn nóng ở lưng. Tủ âm tủ bếp là loại thiết kế riêng, có đường gió riêng, không lấy tủ thường nhét vào hốc rồi mong nó chạy như tủ âm.
Đo xong rồi mới đo đến bếp: từ mép vùng nấu (ngọn lửa hoặc mặt từ) tới vách tủ lạnh gần nhất là bao nhiêu. Khoảng này càng hẹp, càng cần làm gì đó.
Cách một: chèn một đoạn mặt bếp vào giữa
Đây là cách tốt nhất khi còn đang thiết kế hoặc sắp sửa bếp. Giữa tủ lạnh và bếp nấu nên có một đoạn mặt bếp để thao tác: chỗ đặt đồ vừa lấy ra từ tủ, chỗ sơ chế, chỗ để nồi vừa nhấc khỏi lửa. Đoạn đó vừa là khoảng đệm nhiệt, vừa là thứ người nấu ăn cần thật.
Người làm bếp chuyên nghiệp hay nói về “tam giác làm việc” giữa tủ lạnh, bồn rửa và bếp nấu: ba điểm không quá xa để đi lại mệt, không quá sát để vướng nhau. Tủ lạnh dính sát bếp là một cạnh của tam giác bị rút về số không.
Cách hai: đổi chỗ trong cùng dãy bếp
Bếp chữ I nhà ống thường có thứ tự tủ lạnh, bếp nấu, bồn rửa hoặc ngược lại. Nhiều khi chỉ cần đổi thành tủ lạnh, bồn rửa, bếp nấu: bồn rửa nằm giữa làm khoảng đệm, lại đúng trình tự lấy đồ, rửa, nấu.
Đổi chỗ đụng tới đường nước và đường ga, đường điện riêng của bếp từ, nên cần thợ. Nhưng nếu đằng nào cũng sắp sửa bếp, đây là lúc nên tính.
Cách ba: không kê lại được thì che nhiệt
Bếp thuê, bếp đã làm cố định, không đổi được. Vẫn còn mấy việc:
- Kéo tủ lạnh ra xa bếp hết mức có thể trong hốc, chừa hở lưng đúng sách hãng.
- Chèn tấm chắn chịu nhiệt giữa hông tủ và bếp. Dùng vật liệu không cháy như tấm xi măng sợi, tấm thép có lớp cách nhiệt, không dùng tấm nhựa hay gỗ ép mỏng. Tấm chắn phải đứng riêng, có khe hở với vách tủ để gió đi qua, không dán sát vào tủ.
- Nấu ở họng bếp xa tủ lạnh khi có thể. Bếp hai họng thì họng gần tủ dùng cho nồi nhỏ, lửa nhỏ.
- Bật hút mùi khi nấu để kéo khí nóng lên và ra ngoài thay vì toả sang hai bên.
🔴 Dây điện tủ lạnh và ống ga không được đi sát nhau sau bếp
Đây là chỗ nguy hiểm thật trong cặp bếp – tủ lạnh, và hay bị bỏ qua vì nằm khuất. Tủ lạnh cắm điện liên tục, dây và ổ cắm thường nằm phía sau, chỗ rất gần ống dẫn ga hoặc bình ga của bếp kề bên.
- Ổ cắm tủ lạnh không nên nằm ngay sau bếp ga hay ngay trên bình ga. Rò ga gặp tia lửa ở ổ cắm lỏng là đủ cháy.
- Ống ga cao su phải không chạm vào vách nóng, không bị kẹp giữa tủ và tường. Ống chai, nứt thì thay theo khuyến cáo của nhà cung cấp, không đợi hỏng.
- Dây điện tủ lạnh không quấn cuộn, không chạy qua chỗ nóng sau bếp.
Bình ga đặt trong tủ bếp ngay cạnh tủ lạnh là cấu hình nên tránh nhất. Nếu bếp nhà mình đang như vậy, đây là việc nên làm trước mọi chuyện thuỷ hoả.
Bếp từ và tủ lạnh: có đỡ hơn không
Bếp từ không có ngọn lửa hở, mặt kính chỉ nóng do đáy nồi truyền xuống, nên toả nhiệt sang hai bên ít hơn bếp ga. Đặt sát tủ lạnh vẫn nên có khoảng đệm, nhưng mức độ nhẹ hơn. Bếp từ cũng cần khe thoát gió cho quạt tản nhiệt của chính nó, thường ở dưới mặt bếp. Nhét bếp từ và tủ lạnh vào sát nhau trong một hốc kín là cả hai cùng nóng.
Còn phần “thuỷ hoả” thì sao
Nhiều gia đình thấy bất an khi nghe nói bếp và tủ lạnh “xung”. Khi đã chèn được khoảng đệm, sắp lại trình tự lấy đồ, rửa, nấu, thì theo cách nói của sách, nước và lửa đã có “trung gian”. Không cần thêm vật phẩm nào giữa hai thứ đó, và không nên đặt đồ trang trí dễ cháy trên nóc tủ lạnh sát bếp. Nóc tủ lạnh còn là chỗ thoát nhiệt của nhiều đời tủ.
Nói gọn lại
Bếp kê sát tủ lạnh là chỗ hiếm hoi mà quan niệm “thuỷ hoả xung” và vật lý nói cùng một điều: đừng để nguồn nóng hâm hông một cái máy đang cố xả nóng. Đọc khoảng hở trong sách hãng, chèn một đoạn mặt bếp hoặc bồn rửa vào giữa, không làm được thì che nhiệt bằng vật liệu không cháy. Và trước tất cả, kiểm ổ cắm tủ lạnh với ống ga sau bếp.