Bếp nằm dưới hoặc cạnh nhà vệ sinh: xử theo đường ống, không xử bằng bùa
Trong các thế bị chê nhiều nhất, bếp đụng nhà vệ sinh đứng gần đầu bảng. Và cũng là thế bị xử sai nhiều nhất: người ta treo bùa, dán chữ, đặt hồ lô, trong khi vấn đề nằm ở đường ống và luồng khí — hai thứ sửa được bằng thợ nước và cái quạt.
Ba kiểu đụng, mức rủi ro rất khác nhau
Phải phân biệt trước, vì gộp chung là xử sai:
- Bếp cạnh nhà vệ sinh, chung một bức tường — mức nhẹ. Rủi ro chính là ẩm thấm qua tường và mùi lọt khi mở cửa.
- Bếp đối diện cửa nhà vệ sinh — mức trung. Mùi đi thẳng vào chỗ nấu, nhất là khi nhà vệ sinh không có quạt hút.
- Bếp nằm ngay dưới nhà vệ sinh tầng trên — mức nặng. Đây là thế duy nhất trong ba cái có rủi ro vật chất thật: đường ống thoát chạy trên trần bếp, rò rỉ là nước bẩn nhỏ xuống chỗ nấu ăn.
Bếp dưới nhà vệ sinh: đi kiểm đường ống trước đã
Trước khi bàn tới phong thủy, làm ba việc này:
- Nhìn trần bếp lúc trời nồm hoặc sau khi tầng trên vừa xả nước nhiều. Có vệt ố vàng, sơn phồng rộp, hoặc mùi ẩm khác ngày thường là đường ống đang rỉ.
- Hỏi xem ống thoát chạy hướng nào. Ống nằm ngay trên bếp nấu là đáng lo nhất; ống chạy sát tường ngoài thì nhẹ hơn nhiều.
- Kiểm lớp chống thấm sàn nhà vệ sinh tầng trên. Nhà xây trên mười năm mà chưa làm lại chống thấm thì đây là việc nên làm bất kể phong thủy.
Nếu phát hiện rỉ, đó không còn là chuyện kiêng kỵ mà là chuyện an toàn thực phẩm. Sửa ống và chống thấm xong thì phần lớn cảm giác bất an cũng mất theo.
Thứ tự xử, từ rẻ tới đắt
Bước 1 — Làm trần giả có khoảng hở, khoảng 1 đến 3 triệu
Đóng trần thạch cao hoặc nhựa dưới phần trần có ống chạy qua, chừa khe thăm để còn kiểm được. Đây là cách rẻ nhất và giải quyết được ba thứ cùng lúc: che tầm nhìn, chặn nước nhỏ giọt trực tiếp xuống bếp, và giữ được đường vào khi cần sửa ống.
⚠️ Đừng đóng trần kín bưng không lối thăm. Che đi thì hết thấy vệt ố — và hết biết mình đang bị rỉ.
Bước 2 — Dời bếp nấu sang vị trí khác trong cùng gian, 3 đến 10 triệu
Không cần đổi cả gian bếp. Chỉ cần dời mặt bếp nấu ra khỏi vùng nằm ngay dưới ống, còn bồn rửa và tủ thì để nguyên. Tốn tiền kéo lại đường gas hoặc ổ điện, nhưng rẻ hơn nhiều so với đập sửa.
Bước 3 — Đổi công năng phòng, vài chục triệu
Biến gian bếp thành kho hoặc phòng giặt, chuyển bếp sang chỗ khác. Chỉ nên tính khi nhà đang sửa lớn và có chỗ để chuyển.
Bếp đối cửa nhà vệ sinh: cái quạt quan trọng hơn cái bình phong
Với thế này, thứ tự làm nên là:
- Quạt hút trong nhà vệ sinh — chạy đủ mạnh, và quan trọng là chạy đủ lâu. Nhiều nhà lắp quạt nối chung công tắc đèn, tắt đèn là tắt quạt, hơi ẩm còn nguyên. Lắp loại có hẹn giờ chạy thêm 10–15 phút là giải quyết được phần lớn.
- Đóng cửa nhà vệ sinh — nghe hiển nhiên nhưng đúng là phần lớn vấn đề nằm ở thói quen này.
- Rèm ngắn hoặc mành che phần trên cửa — cắt tầm nhìn thẳng từ bếp sang.
- Máy hút mùi bếp bật sớm hơn, tắt muộn hơn. Bếp có luồng hút riêng thì mùi từ hướng khác khó lấn vào.
Bếp chung tường với nhà vệ sinh
Mức này nhẹ nhất, và thường chỉ cần hai việc: kiểm tường có thấm không (nhìn chân tường phía bếp, có muối trắng đóng hoặc sơn bong là đang thấm), và không kê tủ gỗ ép sát bức tường đó. Gỗ công nghiệp gặp ẩm là nở và mốc từ trong ra, hỏng âm thầm cả năm mới lộ.
Mấy việc không giúp được gì
- Treo hồ lô, dán chữ, đặt tượng giữa bếp và nhà vệ sinh — không tác động tới ẩm, mùi hay đường ống. Anh muốn treo cho yên tâm thì treo, nhưng đừng coi đó là đã xử xong.
- Đặt chậu cây trong nhà vệ sinh để hút ẩm — cây hút được lượng ẩm không đáng kể so với một cái quạt, mà nhà vệ sinh thiếu sáng thì cây chết, thành chỗ đọng nước.
- Rắc muối ở góc bếp — muối hút ẩm thật, nhưng lượng muối rắc được trong nhà không đủ để đổi độ ẩm cả phòng, và muối đọng làm hỏng gạch men.
Khi nào thì đáng đập sửa thật
Chỉ khi có ít nhất một trong ba: đường ống đã rỉ và không sửa dứt được; trần bếp thấm lại nhiều lần dù đã chống thấm; hoặc nhà đang sửa lớn sẵn nên chi phí biên gần bằng không.
Còn lại thì làm bước 1 và bước 2 là đủ. Đập sửa một gian bếp đang dùng tốt để đổi lấy một cảm giác yên tâm là cái giá rất đắt — và thường sau khi làm trần giả với lắp quạt đúng cách, cảm giác đó tự về.