Số bậc cầu thang: chuyện đếm bậc, và thứ thật sự làm người ta ngã

Hai bài trước nói cầu thang đối cửa chính và cầu thang đặt giữa nhà. Bài này nói câu hỏi được hỏi nhiều nhất về cầu thang: số bậc.

Nói thẳng về cách đếm

Có một nếp dân gian đếm bậc theo chu kỳ bốn chữ và mong bậc cuối rơi vào chữ đầu. Nhiều nhà làm theo, và trang này ghi lại chứ không khẳng định điều gì về tác dụng.

Nhưng có một điều nên biết trước khi lo: cách đếm không thống nhất. Người tính cả chiếu nghỉ, người không. Người tính bậc lên sàn tầng trên, người không. Người đếm liên tục cả nhà, người đếm lại từ mỗi tầng.

Kết quả là cùng một cầu thang, hai người đếm ra hai con số khác nhau — và cả hai đều nói mình đếm đúng theo cách mình được dạy. Biết vậy rồi thì chuyện này nhẹ đi nhiều.

Thứ thật sự làm người ta ngã

Phần dưới đây thì đo được, và nó liên quan trực tiếp tới việc có ai ngã hay không:

• Bậc cao thấp không đều là nguy hiểm nhất. Chân người đi theo trí nhớ, chỉ cần một bậc lệch vài phân là hụt chân.
• Bậc cuối cùng lệch so với các bậc khác là chỗ ngã kinh điển — thợ hay chỉnh bù ở đó cho vừa chiều cao tầng.
• Mặt bậc hẹp quá: bàn chân không đặt hết thì xuống thang rất chông chênh.
• Bậc quá dốc khiến người già và trẻ nhỏ phải bám tường.
• Mũi bậc nhô ra nhiều dễ vướng mũi giày khi đi lên.

Đo cầu thang nhà mình

1. Đo chiều cao từng bậc từ mặt bậc dưới lên mặt bậc trên, đo hết cả vế thang.
2. Ghi lại và so: bậc nào lệch hẳn so với phần còn lại thì đó là bậc cần xử.
3. Đo chiều sâu mặt bậc, và thử đặt cả bàn chân lên xem có vừa không.
4. Đi lên đi xuống mười lần, chậm và nhanh, để ý chỗ nào mình phải nhìn xuống chân.
5. Nhờ người lớn tuổi trong nhà đi thử — họ phát hiện ra chỗ khó trước mình.

Xử theo mức tiền

Không tốn tiền

• Dọn sạch mọi thứ để trên bậc — đồ để tạm trên cầu thang là nguyên nhân ngã rất phổ biến.
• Đánh dấu bậc lệch bằng một vệt màu khác cho dễ nhận.
• Không mang đồ che khuất tầm nhìn khi xuống thang.

Ít tiền

• Dán nẹp chống trượt ở mũi bậc, nhất là bậc gạch men hoặc đá bóng.
• Thêm đèn: đèn ở đầu và cuối thang, và một công tắc ở cả hai đầu.
• Đèn cảm biến chân thang cho người dậy đêm.
• Tay vịn thêm ở bên còn trống — nhiều cầu thang chỉ có một bên.

Phải gọi thợ

• Chỉnh lại bậc lệch — việc này liên quan tới kết cấu, phải để thợ có nghề làm.
• Làm lại lan can nếu khe hở rộng và nhà có trẻ nhỏ.
• Thêm chiếu nghỉ với thang dài và dốc; đây là thay đổi lớn, hỏi kỹ sư trước.

Gầm cầu thang

• Chỗ này hay thành kho chứa, và đồ chất ở đó thường là đồ dễ cháy: giấy, bìa, vải.
• Không để bình gas, xăng, sạc pin ở gầm thang — đây là lối thoát của cả nhà.
• Đóng tủ có cánh thì gọn hơn để đồ lộ thiên, và cũng dễ giữ sạch.
• Nhà ống thì gầm thang thường tối và ẩm: một bóng đèn và một khe thoáng giải quyết được nhiều.
• Không biến gầm thang thành chỗ ngủ cố định — thiếu thoáng và sát lối đi.

Nhà có trẻ nhỏ và người già

• Cửa chắn ở đầu và chân thang cho giai đoạn trẻ đang tập đi.
• Khe lan can hẹp để trẻ không chui lọt và không kẹt đầu.
• Không để lan can thành thang trèo: thanh ngang là thứ trẻ leo được.
• Tay vịn phải chắc thật sự — tay vịn lung lay còn nguy hơn không có, vì người ta tin vào nó.
• Ngã cầu thang ở người lớn tuổi là chuyện nghiêm trọng; ai đã từng ngã thì nên đi khám và hỏi bác sĩ về nguyên nhân.

Nếu đang xây mới

• Nói với thợ ngay từ đầu rằng muốn bậc đều tuyệt đối — đây là yêu cầu nên đưa vào từ khâu thiết kế.
• Chốt chiều cao tầng trước, vì đổi sau là bậc cuối bị bù.
• Đủ chỗ cho chiếu nghỉ nếu nhà nhiều tầng.
• Nếu nhà muốn theo cách đếm bậc thì nói rõ với người thiết kế ngay từ đầu, và nói rõ mình đếm theo kiểu nào — để sau khỏi phải chỉnh, vì chỉnh sau là lúc sinh ra bậc lệch.

Tóm lại: chuyện đếm bậc là việc của nếp nhà, ai muốn theo thì theo. Còn bậc đều, tay vịn chắc và đèn đủ sáng thì không phải chuyện nếp — đó là chuyện có người ngã hay không.

Câu hỏi thường gặp